Khi bàn về một ra quyết định hệ trọng như vậy, chúng ta không thể ko tham chiếu khung pháp luật hiện hành.


*
 - lúc bàn về một đưa ra quyết định hệ trọng như vậy, chúng ta không thể ko tham chiếu khung pháp luật hiện hành. 

Ý tưởng bỏ Tết Nguyên đán được GS.

Bạn đang xem: Gộp tết tây với ta

Võ Tòng Xuân đề xuất cả chục năm trước đã lộ diện một cuộc tranh cãi kéo dài cho đến nay. Những bên toại nguyện hay bội phản đối đông đảo đưa ra những cách thức “có vẻ khôn cùng thuyết phục” dưới vô vàn góc độ: kinh tế, bình an xã hội, an toàn giao thông, truyền thống lâu đời văn hóa... 

Tôi không che nhận trọn vẹn ý loài kiến của cả hai bên, chỉ xin lưu lại ý, lúc bàn về một ra quyết định hệ trọng như vậy, họ không thể không tham chiếu khung pháp lý hiện hành. 

Sự nhầm lẫn trong định nghĩa “Tết truyền thống cổ truyền dân tộc/quốc gia” 

Trong các cuộc tranh luận hiện nay cả trên báo chí và mạng làng hội, có mang “Tết Nguyên đán”, hay được hotline là “Tết ta” để phân minh với đầu năm Dương lịch là “Tết tây”, luôn luôn mặc nhiên được hiểu là “Tết truyền thống của dân tộc/quốc gia Việt Nam”. Thực ra, đấy là một giải pháp hiểu không đầy đủ. 

Việt phái mạnh là giang sơn đa tộc người, với các xã hội tộc fan hiện vẫn thực hiện nhiều hệ lịch pháp, với mọi điểm bắt đầu của năm mới tết đến (Tết) không giống nhau. đầu năm mới Nguyên đán chỉ nên điểm bắt đầu năm bắt đầu của hệ kế hoạch pháp bọn họ vẫn quen call là “âm lịch”, vốn được dùng phổ cập ở nhiều tộc bạn phương Đông tự mấy nghìn năm qua. 

Theo cụ GS. è cổ Quốc Vượng, bí quyết gọi “âm lịch” như kinh nghiệm xưa ni của người việt nam mới chỉ “phản ánh đúng một nửa bản chất” của hệ định kỳ pháp này. Ông cũng đến rằng, xét về phương diện nào đó, hệ định kỳ pháp này có khá nhiều điểm ưu việt hơn Dương lịch của phương Tây, do nó có sự phối kết hợp giữa chu kỳ luân hồi của cả khía cạnh trăng cùng mặt trời. Vày thế, ông luôn gọi không hề thiếu đó là “âm dương phù hợp lịch”.

Cuộc tranh cãi về vấn đề có cần bỏ đầu năm mới ta vẫn chưa xuất hiện hồi kết. Ảnh minh họa: Phạm Hải

Mặc mặc dù được đánh giá là phù hợp và bao gồm sức sống bền lâu như vậy, dẫu vậy “âm dương vừa lòng lịch” vẫn không phải là định kỳ pháp che phủ của dân tộc/quốc gia. Hệ định kỳ này chỉ bao gồm ở các tộc bạn chịu nhiều ảnh hưởng của văn hóa Hán. Trên Việt Nam, hiện giờ cũng chỉ gồm khoảng trên dưới 20 tộc người tiêu dùng “âm dương hòa hợp lịch”: Kinh, Mường, Hoa, Tày, Nùng… 

Các tộc tín đồ thuộc nhóm ngôn ngữ Tạng – Miến áp dụng hệ lịch riêng, từng năm bao gồm 365 ngày nhưng chia thành 10 tháng; từng tháng 3 tuần, hàng tuần 12 ngày, ứng với 12 bé giáp; 5 ngày còn lại tính vào những thời điểm dịp lễ tết. Hà nhì là tộc người cho đến nay vẫn sử dụng thịnh hành hệ kế hoạch này, và năm mới tết đến của họ ban đầu vào khoảng cuối tháng 10, đầu tháng 11 của “âm dương thích hợp lịch”. 

Người H’mông cũng lịch riêng, và năm mới của họ bước đầu vào khoảng cuối tháng 11, đầu tháng 12 của âm dương hợp lịch... 

Ở duyên hải phái nam Trung bộ, cộng đồng người Chăm đều theo lịch Sakawi Ahiér, coi lễ hội Rija Nagar, được tổ chức vào khoảng tháng 4 Dương lịch, là thời điểm đưa tiễn năm cũ chào đón năm mới. Cũng vào khoảng thời hạn này, đồng bào Khmer Nam bộ cũng tổ chức đón năm mới thông qua liên hoan tiệc tùng Chol Chnam Thmay. 

Riêng các tộc tín đồ thiểu số tại chỗ khu vực Trường tô – Tây Nguyên cho đến trước 1975 không tồn tại tục đón đầu năm mừng năm mới.

Xem thêm: Xem Vận Mệnh Tuổi Tý Năm Đinh Dậu 2017, Vận Mệnh Người Tuổi Tỵ Năm 2017

Bọn họ không có hệ thống lịch pháp được văn phiên bản hóa mà chủ yếu dựa trên mùa rẫy cùng sự quản lý và vận hành đắp thay đổi của tuần trăng. Hàng năm, sau khoản thời gian thu lúa rẫy, đa số các tộc fan đều tổ chức lễ Mừng lúa mới và bước đầu vào mùa Ning nơng, kéo dài từ thời điểm cuối tháng 10 năm ngoái đến tháng 2 năm sau – theo âm dương hợp lịch. Đó cũng chính là thời điểm chuyển nhượng bàn giao năm cũ quý phái năm mới, nhưng không có một ngày Tết vậy thể. 

Như vậy, đầu năm mới Nguyên đán hay “Tết ta” theo thói quen vẫn gọi hiện nay chỉ là tết của tộc người Kinh và các tộc người tiêu dùng “âm dương thích hợp lịch” chứ không thể xem là Tết cổ truyền của dân tộc/quốc gia. Trên thực tế, không có một “Tết cổ truyền” chung cho tất cả 54 xã hội tộc fan ở Việt Nam. 

“Ăn Tết”, quan sát từ các Công cầu Quốc tế... 

Theo Điều 2, Công ước Bảo vệ Di sản văn hóa truyền thống phi đồ dùng thể của UNESCO (thông qua mon 10/2003), các di sản văn hóa truyền thống phi đồ dùng thể được bảo đảm an toàn được phát âm theo nghĩa vô cùng rộng: từ những tập quán, các hình thức thể hiện, biểu đạt đến tri thức, năng lực được chuyển giao từ cố kỉnh hệ này sang vậy hệ khác, được không hoàn thành tái tạo để say đắm nghi với môi trường và mối quan hệ qua lại giữa xã hội với tự nhiên và lịch sử hào hùng của họ, đồng thời ra đời trong bọn họ một ý thức về phiên bản sắc và sự kế tục. Tập cửa hàng xã hội, tín ngưỡng và những lễ hội là một trong những các hiệ tượng thể hiện di sản văn hóa truyền thống phi vật cần đảm bảo an toàn đó. 

Còn theo Công ước đảm bảo an toàn và phát huy sự nhiều mẫu mã của các mô tả văn hóa của UNESCO (thông qua mon 10/2005), “đa dạng văn hóa truyền thống là một công năng của nhân loại, là di sản bình thường của nhân loại, rất cần phải tôn vinh và bảo đảm vì tiện ích của toàn bộ mọi người... Đa dạng văn hóa, phạt triển khỏe khoắn trong môi trường dân chủ, khoan dung, vô tư xã hội với tôn trọng lẫn nhau giữa những dân tộc và những nền văn hóa, là yếu đuối tố không thể không có đối với hòa bình và an toàn ở lever địa phương, giang sơn và quốc tế.”

Công ước nhấn mạnh vấn đề tầm đặc biệt của văn hóa đối với sự gắn kết xã hội và xác minh “sự đa dạng của các mô tả văn hóa, bao hàm cả các diễn tả văn hóa truyền thống, là 1 trong những yếu tố quan lại trọng có thể chấp nhận được các cá thể và các dân tộc mô tả và share ý tưởng cùng giá trị của chính mình với những cá nhân và những dân tộc khác.” 

Công ước cũng chú ý về “tầm quan trọng đặc biệt của sức sống của các nền văn hóa, nhắc cả đối với những tín đồ thuộc những dân tộc bạn dạng địa với thiểu số, trình bày ở sự thoải mái sáng tác, thịnh hành và cung cấp các miêu tả văn hóa truyền thống của họ, và câu hỏi tiếp cận bọn chúng để hưởng thụ vì sự cải tiến và phát triển của chủ yếu họ”. 

Cả 2 Công ước trên trên đây đều là sự cụ thể/chi tiết hóa Tuyên ngôn Nhân quyền (1948), Công ước nước ngoài về Quyền Dân sự và chính trị (1966), Công ước quốc tế về Quyền tởm tế, xóm hội và văn hóa (1966) của liên hợp quốc. Bốn tưởng của các công pháp nước ngoài trên phía trên cũng chính là những các đại lý để Quốc hội nước CHXHCN vn tham chiếu, hoàn thành xong và ban hành Hiến pháp 2013 và các bộ luật liên quan trong nghành nghề dịch vụ bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa.

 
Người H’mông cũng đều có tết riêng. Ảnh minh họa: Lã Anh/ Báo Giao thông

...Và Hiến pháp, Luật di tích Văn hóa Việt Nam 

Cho dù chiếm tới hơn 86% dân số của cả nước, tín đồ Kinh cũng vẫn không hẳn là người chủ sở hữu duy độc nhất của nước CHXHCN Việt Nam. Tính từ bạn dạng Hiến pháp đầu tiên năm 1946, Hiến pháp Việt Nam đã trải qua 4 lần sửa đổi, nhưng bao giờ cũng có ít nhất một lao lý nhấn to gan lớn mật đến vị rứa đồng đơn vị quốc gia, nghĩa vụ cũng giống như quyền lợi của các tộc người thiểu số. Mới đây nhất, Điều 5 - Hiến pháp 2013 chỉ rõ: 

“1. Nước cộng hòa thôn hội công ty nghĩa vn là tổ quốc thống nhất của các dân tộc cùng sinh sống trên giang sơn Việt Nam. 

2. Các dân tộc bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng cùng giúp nhau cùng phát triển; nghiêm cấm hầu hết hành vi kỳ thị, phân tách rẽ dân tộc. 

3. Ngôn ngữ nước nhà là giờ đồng hồ Việt. Các dân tộc có quyền cần sử dụng tiếng nói, chữ viết, giữ lại gìn phiên bản sắc dân tộc, đẩy mạnh phong tục, tập quán, truyền thống cuội nguồn và văn hóa xuất sắc đẹp của mình. 

4. Nhà nước thực hiện chính sách phát triển toàn vẹn và tạo điều kiện để các dân tộc thiểu số đẩy mạnh nội lực, cùng cải cách và phát triển với đất nước.” 

Các khoản mục vào Điều 8 với Điều 9 của quy định Di sản văn hóa 2013 cũng xác minh các văn bản quan trọng: (i) phần lớn di sản văn hóa trên phạm vi hoạt động Việt Nam, có xuất xứ ở nội địa hoặc tự nước ngoài, trực thuộc các bề ngoài sở hữu, đa số được đảm bảo an toàn và phạt huy giá trị; (ii) công ty nước đảm bảo an toàn quyền và lợi ích hợp pháp của chủ mua di sản văn hóa. Chủ download di sản văn hóa truyền thống có trách nhiệm bảo đảm an toàn và phát huy quý hiếm di sản văn hóa. 

"Tết" của những dân tộc không giống cũng rất cần được bảo vệ 

Căn cứ vào các Công ước quốc tế, Hiến pháp nước CHXHCN vn (2013) và mức sử dụng Di sản văn hóa (2013) hoàn toàn có thể khẳng định mấy điểm then chốt. 

Thứ nhất, toàn bộ các tộc người đang sinh sống và làm việc trên bờ cõi nước ta đều có quyền ngang nhau trong các thực hành văn hóa truyền thống và bảo tồn những giá trị văn hóa truyền thống được kế thừa từ thế hệ đi trước, bao gồm cả định kỳ pháp và những tri thức về sự dịch rời của vũ trụ/tự nhiên/và xóm hội trên chiếc thời gian. 

Thứ 2, đầu năm mới Nguyên đán gửi tải những giá trị văn hóa, lịch sử và gồm nhiều ý nghĩa sâu sắc xã hội đối với các tộc tín đồ sở hữu nó. Vì thế, hoàn toàn hoàn toàn có thể khẳng định đó là 1 di sản văn hóa truyền thống phi thiết bị thể của người Kinh và các cộng đồng tộc fan theo âm khí và dương khí hợp lịch. Và vì vậy, tết Nguyên đán đề xuất được đảm bảo theo tinh thần của các Công mong quốc tế tương tự như khuôn khổ pháp lý hiện hành. 

Thứ 3, xét dưới góc nhìn văn hóa, lịch sử hào hùng và chân thành và ý nghĩa xã hội, phong tục/tập quán tống biệt năm cũ/đón mừng năm mới của toàn bộ các tộc fan thiểu số đang sinh sống trên bờ cõi nước CHXHCN nước ta đều là đầy đủ di sản văn hóa truyền thống phi vật thể, nên được đảm bảo an toàn như đầu năm mới Nguyên đán của các tộc tín đồ theo âm khí và dương khí hợp lịch. 

TS. Mai Thanh Sơn, Viện kỹ thuật xã hội vùng Trung bộ - Viện Hàn lâm công nghệ xã hội Việt Nam 

Mời fan hâm mộ đón hiểu tiếp Phần hai: giải thuật nào cho cuộc bàn cãi “Bỏ hay duy trì Tết ta?