Khi biên soạn bộ điển lệ danh tiếng của triều Nguyễn, Khâm định Ðại nam giới hội điển sự lệ, những sử quan tiền của triều đình đã đoạt quyển 78 và quyển 242 nhằm bàn về việc ăn mặc của các bậc đế, hậu, hoàng tử, công chúa, quan tiền lại… triều Nguyễn, từ bộ đồ dùng trong những dịp triều lễ, khánh tiết, tết nhứt, cho đến thường phục, kể cả nội y, “phụ kiện”...

Bạn đang xem: Áo Dài Cung Đình Huế




    Triều Nguyễn gồm có quy định biệt lập về trang phục cho những giai tầng trong buôn bản hội, dựa trên những tiêu chí: làm từ chất liệu vải, màu sắc sắc, phương pháp may, hình mẫu thiết kế trang trí, thậm chí cả con số y phục giành riêng cho từng hạng người cũng đều có những phương pháp rất chặt chẽ. 

    các loại vải lụa dùng để may trang phục, mũ mão mang đến vua chúa, hoàng thân quốc thích đầy đủ là sản phẩm cao cấp, do triều đình đặt thiết lập ở Trung Hoa. Các vua Gia Long với Minh Mạng thường xuyên sai sứ thần sang china mua gấm đoạn ở các vùng nam giới Kinh, Giang phái nam về để cung đốn cho nhu yếu trang phục của hoàng gia. Vào cuốnHistoire des Relations de la Chine avec l’Annam - Việtnam du XVIe au XIXe siècle, tác giả G. Devéria đang phản ánh một sự kiện liên quan đến việc tìm kiếm mua vải vóc lụa của các sứ thần vn khi chúng ta sang công cán Trung Hoa: “Sứ thần An nam khi trải qua Nam Kinh ước ao mua lụa. Thanh triều ko phản đối bài toán này, cơ mà do đấy là một việc giao thương riêng tư, không có sự tiến cử của Thanh triều, nên những thương nhân trung quốc đã tăng giá lên một biện pháp thái quá, khiến cho sứ thần An phái nam đã cãi cự với bọn họ nên những quan nắm quyền đề xuất can thiệp vào. Từ kia về sau, Thanh triều yêu mong sứ thần sẽ yêu cầu nộp mang lại nhà chức trách danh sách những món hàng mà bạn thích mua. Các nhà chức vụ Trung Hoa sẽ có nhiệm vụ mua sắm và chọn lựa giúp cho các sứ thần”. Tuy nhiên, vì chưng nhà Thanh không muốn bán gấm lụa color vàng mang lại phía nước ta (vì họ cho rằng chỉ tất cả hoàng đế trung hoa mới được mang áo màu vàng), đề xuất từ đời Thiệu Trị trở đi, đơn vị Nguyễn sẽ đặt những hộ dệt vải lụa ngơi nghỉ Hà Đông siêng dệt lụa, gấm màu vàng dành cho triều đình. Những hộ dệt vải vóc lụa truyền thống lâu đời ở một vài địa phương khác cũng được yêu cầu tiến nộp các sản phẩm dệt thời thượng thay cho việc nộp thuế bởi tiền.

 
 Vua Khải Định mặc áo tế Giao, nhóm mũ bình thiên, ngự trên ngai vàng vàng.

 
Vua Khải Định trong bộ đồ thường triều, đầu nhóm khăn xếp, đang thao tác trong điện nên Chánh.

 
Vua Bảo Đại trong phục trang đại triều, đầu đội mão cửu long, ngự bên trên ngai đá quý trong điện Thái Hòa.

Trên áo mão của các vua hậu triều Nguyễn thường xuyên đính kim cương bạc, trân châu, kim cương... để tăng thêm giá trị và uy nghi. Theo sách Khâm định Ðại phái mạnh hội điển sự lệ, trên dòng mũ vua đội cơ hội thiết đại triều tất cả đính 31 hình rồng làm bởi vàng tốt; 30 đóa hoa vuông gồm khảm ngọc, gắn thêm 140 hạt kim cưng cửng và trân châu. Mũ của hoàng hậu có 9 nhỏ rồng, 9 nhỏ phượng bởi vàng tốt, 9 miếng bể khoan bởi bạc, 4 chiếc trâm bằng bội nghĩa có thêm 198 hạt trân châu với 231 hạt pha lê. Khăn bịt trán thì làm bởi đoạn chén bát ti (vải đoạn dệt từ bỏ tơ xe pháo 8 sợi) màu thiên thanh, bên phía trong lót lĩnh đại tào màu vàng, trang sức quý 4 mẫu khuyên vàng giỏi và 4 tua dây tơ. Toàn bộ áo mũ, xiêm y, hài ủng của vua hậu cho đến phi tần, cung giai, phụ thuộc vào thứ bậc nhưng đính kim cương bạc, trân châu các hay ít mà lại cái nào cũng có.

 
 Hoàng hậu phái mạnh Phương (vợ vua Bảo Đại) trong trang phục thường triều.

 
Hoàng hậu phái nam Phương trong bộ đồ mệnh phụ thu thêm đông.

 
 Hoàng hậu phái mạnh Phương khoác áo dài cổ truyền, đầu chít khăn vành.

Về đề bài trang trí, sự phân loại thứ bậc theo chủ đề được tuân thủ nghiêm ngặt. Áo vua thêu rồng, áo hoàng tử tô điểm lân, áo bà xã công chúa thêu hoa và chim phượng (có 3 dải đuôi), áo công chúa thêu chim loan (giống như chim phượng tuy thế chỉ có một dải đuôi). Mũ đại triều của vua gồm 9 hình rồng hướng thiên bằng vàng. Mũ của hoàng thái hậu chỉ thêu 9 con phượng; mũ của cung giai thì phụ thuộc vào thứ bậc mà có từ là 1 chim phượng mang đến 7 chim phượng...

 
Hoàng thái hậu Đoan Huy (vợ vua Khải Định, chị em vua Bảo Đại) trong bộ đồ Đại triều.

 
Hoàng hoàng thái tử Bảo Long (con vua Bảo Đại) khoác áo sa kép, đầu nhóm khăn xếp.

 
Vua Bảo Đại, phi tần Nam Phương với hoàng thái hậu Đoan Huy trong trang phục áo dài truyền thống cùng công chúa Phương Mai với Phương Dung.

Cũng là đề bài rồng tuy vậy rồng bên trên áo vua thì gồm 5 móng; còn long trên áo của hoàng thái tử chỉ là rồng phương diện nạ, không được trang trí phi long tuyệt hồi long triều nhậtvà chỉ gồm 4 móng. Cùng nếu bên trên áo vua, hậu trang trí những nhỏ rồng có tầm vóc uy nghi, đường bệ thì trên áo nón của hoàng thân, tôn tước chỉ là những bé mãng, con giao (các hòa mình ở máy bậc thấp hơn của rồng). Trên áo mão của hoàng thái hậu và hoàng hậu trang trí vật án họa tiết đoàn phượng (đồ án chim phượng múa lượn vào hình tròn), với phần nhiều nét dệt, đường thêu rất chân thực và công trạng thì trên áo của công chúa và cung giai hình chim phượng đã có được giản lược, và bí quyết điệu thành chim loan, số đồ trân bảo gắn kèm cũng ít hơn.

 
 Long bào của vua, mặc dịp thiết đại triều.

 
Hoàng bào của vua, mặc thời điểm thiết thường xuyên triều.

Xem thêm:



 
 Long cổn của vua, mặc cơ hội tế lễ ở những miếu.

 
 Long cổn của vua, mặc thời điểm tế nam giới giao.

Chỉ gồm trên áo vua, hậu tín đồ ta mới trang trí thêm các hoa văn tứ thời, chén bửu, dính trên áo mão của vương tôn với cung giai, chén bửu được sửa chữa thay thế bằng gần như cổ đồ.Ngay cả tiếng hán trang trí trên áo mão cũng có thể có sự phân biệt. Áo vua thường thêu nổi các chữ Phúc, Lộc, lâu đại từ theo lối chữ triện, trong khi các chữ Phúc, Lộc, thọ trên áo phụ nữ thường bé dại hơn với dệt chìm cùng bề mặt vải, không nỗ lực trân châu giỏi thêu kim con đường như bên trên áo mũ của vua và thường diễn đạt theo lối chữ chân.

 
 Phượng bào của hoàng hậu, mặc lúc thiết đại triều.

 
Áo đoàn phượng nhật bình của hoàng hậu, mặc thời điểm thiết thường triều.

 
 Áo sa kép xuân hạ của hoàng hậu.

Qui định ngặt nghèo là vậy tuy vậy đôi lúc cũng có thể có những phá lệ khôn cùng thú vị. Mẫu áo hay triều của vua Khải Ðịnh hiện gìn giữ ở bảo tàng Cổ vật dụng Cung đình Huế, ko kể hoa văn long mây, thủy bố như tiền lệ còn điểm xuyết 18 đóa hồng nhung thêu kim tuyến còn chỉ bóng, cùng hai bông cúc đại đóa nghỉ ngơi trước ngực và sau lưng. Bên trên một áo khác của vua còn tồn tại hình chim phượng đương đầu với dragon trong vầng mây hình cầu. Vua Khải Ðịnh là con tín đồ thích màu mè, ưa chuộng sự bắt đầu lạ, kỳ lạ nên không chỉ là trong xiêm y mà cả vào cung điện, lăng mộ của vua, đậm chất cá tính độc đáo đó của ông cũng ló dạng ở các nơi mà lại Thiên Ðịnh Cung là 1 ví dụ cố gắng thể.


Áo sa kép xuân hạ của hoàng thái hậu.

Trang phục của những bậc vua chúa đơn vị Nguyễn cũng có khá nhiều loại với mỗi các loại lại mang tên gọi riêng, màu sắc riêng và chỉ mặc trong những dịp thế thể: xiêm y đại triều; bộ đồ thường triều; bộ đồ nghi lễ, thường phục; phục trang xuân hạ; bộ đồ thu đông…

 
Mãng bào của hoàng tử, mặc dịp thiết đại triều.

 
Mãng lan của hoàng tử, mang trong các dịp lễ lạt quan lại trọng.

 
Áo sa kép của hoàng thái tử.

Mỗi team trang phục bao gồm: áo, mũ, đai, xiêm, hốt, hia, hài... được may theo phương thức riêng, mang tên gọi riêng biệt và khác biệt về màu sắc sắc, hoa văn. Nón thiết đại triều của vua call là nón cửu long; áo gọi là long bào, thêu hình long ngang 5 móng. âu phục kèm theo long bào còn có xiêm, đai, hốt ngọc cùng đôi hia thêu cặp rồng bằng kim tuyến vắt vàng. Mũ thiết thường triều của vua điện thoại tư vấn là mũ bình thiên, áo điện thoại tư vấn là hoàng bào, thêu viên long cố gắng trân châu, tơ vàng. Đi kèm cùng với hoàng bào là song hài thêu rất mong kỳ. Mũ dùng trong đợt vua tế nam giới Giao là miện, áo hotline là cổn, màu đen, tay thụng thiệt lớn, thêu lưỡng long triều nhật dọc song thân trước. Áo vua khoác đi cày ruộng tịch điền là áo sa kép màu gạch men non, thêu các hình rồng nhỏ ẩn trong những cụm mây. Trong lúc đó, mũ của thái tử, tuy cực kỳ giống mũ bình thiên của vua tuy nhiên lại điện thoại tư vấn là mũ bình đính, để riêng biệt giai tầng, thiết bị cấp.

 

Áo đoàn loan nhật bình của công chúa.

 
 Áo sa kép xuân hạ công chúa.

Trong khi phục trang của vua chúa mong kỳ, lướt thướt là vậy, thì quần áo của dân bọn chúng lại hết sức giản dị: Triều đình bắt buộc: mũ thì sử dụng mũ phong cân sắc đen, không trang sức, áo thì sử dụng áo giao lĩnh, sắc đen, hài tất gần như đen. Lạ một điều là trong bộ trang phục black tuyền đó, thần dân của nhà vua bạn nào cũng như người nào nhưng một trong những cuộc tuần thú ra miền buôn bản dã, chỉ thoáng chú ý nhà vua đang biết ngay lập tức ai đẹp, ai xấu để tuyển chọn người đẹp đưa về cung cấm để “dùng” dần. Hóa ra câu siêu mẫu vì lụa xem ra không đúng lắm, đúng ra nên là người ta rất đẹp trong mắt hầu hết kẻ nhiều tình. Mà những kẻ đa tình ở đó là những ông vua triều Nguyễn cần trong hoàng cung Huế mới luôn luôn đầy ắp gần như cung tần mỹ đàn bà và vết tích của tam cung lục viện vẫn còn đó đến tận bây giờ.